En su homilía, el obispo se refirió a San Valentin de Berrio-Otxoa, como una persona que comprendió que el centro de su vida residía fuera de sí mismo. Alguien que transformó toda su vida al dirigir la mirada hacia el exterior.
“Para quien ha desplazado el centro de su vida fuera de sí, es mejor dar la vida que renunciar a lo que se cree”.
Homilía
Senideok: egun on eta ondo etorriak. Poz-pozik alkartu gara gaur Elorrion. Berriotxoako Balendinen jaia ospatzera gatoz, Bizkaiko santuarena. Ongi etorri herriko seme-alaba guztioi, ongi etorri agintariei, eta ongi etorri urrunetik jai honetara hurreratu zarien senide guztioi. Gaur, geure santuaren inguruan, herri bat gara.
Valentín
Valentín compró un pasaje de ida. Solo de ida. Un muchacho de Elorrio, hijo de un carpintero, subió a una barca en el puerto de Cádiz y la dejó zarpar hacia el otro extremo del mundo sabiendo —no temiendo, sabiendo— que por esa misma agua no volvería nunca. En aquel tiempo se salía para no regresar. Soltó la cuerda del muelle y, con ella, soltó la vida entera. Empecemos por ahí, con una cuerda que se suelta y se suelta de verdad.
Gaur alderantziz bizi gara. Beti gordeten dogu itzultzeko txartela. Hain da ohikoa, jakituria-arau bihurtu dala: zaindu zeure burua, jarri zeure burua lehenengo, bizi zeure egia, ez zor ezer inori. Poltsikoko telefonoak neure isla bueltatzen deust: gustetan jatana, pentsetan dodana, ezagutzen dodan aurpegia. Eta mundu osoa nire inguruan dabil bueltaka, geldi-geldi. Existiduten dan erlijinorik erosoena da: ni erdian, eta beste dana, paisaia.
Meza-mutila, pilotaria, arotzaren semea
Balendin beste era baten bizi izan zan. Ez brontzezko heroi lez. Bere bizitzaren erdigunea kanpoan egoala konturatu zan. Beste toki baten jarri eban: ezagutzen ez eban herri baten, berba egiten ez ekian hizkuntza baten. Izenik be ez ekian jente artean. Hemengo jaietan txistua joten eban mutikoa zan. Meza-mutila, pilotaria, arotzaren semea. Baina bere bizitza osoa aldatu eban, kanporantz begira jarrita. Gero proba etorri zan. Urteera erraza eskaini eutsien: «Uka egizu, salatu lagun bat, eta libre geldituko zara». Baina Balendinek ate estua aukeratu eban. Balendin ez zan jada berea. Erdigunea beregandik kanpora eroan dauenak, nahiago dau bizia emon, ukatu baino.
La vida que se suelta, da mucho fruto
El Evangelio de hoy nos mira de frente, sin rodeos. Jesús no promete a los suyos una vida serena, asegurada: «os entregarán a los tribunales… os harán comparecer ante gobernadores y reyes por mi causa». Lo dice a pescadores, a gente de oficio, a manos encallecidas como las de un carpintero de Elorrio. Y dice algo que parece una contradicción, pero es una certeza en la vida cristiana: el que se empeñe en asegurar su vida la perderá, y solo quien sabe entregarla la encontrará.
No es una frase para santos valientes. Nos lo dice a todas y todos los que estamos hoy aquí —a quien cree con convicción, al que cree a medias, y al que ha entrado por la puerta solo porque es la fiesta del pueblo—: la vida que se agarra cerrada en sí misma se seca entre los dedos; la vida que se suelta, da mucho fruto.
Bera negarrez joan zan, itzultzeko txartel barik
Eta frutua hazia da. Begira zer egiten dauen nekazariak: ale ona hartzen dau, gorde leikena, jan leikena, eta lurpean sartzen dau. Emon egiten dau. Hilda lez izten dau, lur ilunaren azpian. Salmoak galera kantetan dau, ezkutau barik: «Malkoz erein ba eben, pozez batuko dabe.» Ez dino erraza zanik. Badago galera eta badago negarra.
Balendin hazi hori izan zan. Hogeta hamalau urtegaz lurperatu eben. Lepoa moztu eutsien, azaroko egun baten, hemendik urrun. Zentzun bako erokeria, esango dau munduak. Eta San Paulok arrazoia emoten deutso, ia trufaz: gurutzearen mezua zorakeria da, entregan zentzurik ikusten ez dabenentzat. Itzultzeko barik itsasontzi bat, hiru urteko gotzain-bizitza inetsian, eta buru moztu bat. Zein da uzta hori? Non dago irabazia?
Batzuentzat, orduan eta orain, dana da galera zentzun bakoa. Baina hemen gagoz gaur, hemen jarraitzen dogu, ehun eta hirurogeta bost urte geroago, bere jaioterrian, bere izena aitatzen, bere erokeria gogoratzen, bere handitasuna ospatzen. Jainkoaren zorakeria bizitza huts eta norberekoiak baino jakintsuagoa da. Eta Jainkoaren ahulezia gure moda eta propaganda guztiak baino gehiago irauten dau. Bera negarrez joan zan, itzultzeko txartel barik. Baina itzuli da. Gaur Elorriora itzuli da, eta kantari heltzen jaku barriro, eskuak beteta.
Semilla
Amigas y amigos: el que degolló a Balentin creyó haber ganado aquella misma tarde. El que se dejó degollar sin resistirse y manteniendo su fe gana dos mil años después. Elorriarrak, la espada de aquella violencia desapareció oxidada. La semilla del santo de Bizkaia sigue dando trigo.
Berriotxoako Balendin, eskerrik asko. Zorionak, elorriarrak; zorionak, Bizkaia!
