Basilika prest dago abuztuko hitzordu handirako. Begoñako Ama Birjinaren irudiak mantu zuria erakusten dau, Jasokundeari lotutako liturgia kolorea, eta bederatziurrena egunero errezauko da 11:00etako eta 19:00etako mezetan.
Hiru soineko, urteko hiru une
Begoñako Ama Birjinak urte osoan ez dau soineko bera janzten. Irudia hiru aldiz apaintzen da: soineko zuria, garai honetan abuztuko Jasokundeari begira agiri dana; gorria, Mendekoste egunerako gordeta dagoena; eta urdina, Sortzez Garbiaren egunean, gabonilaren 8an, daroana.
XIII. mendeko ohiturea
Mariaren irudiak jantziekin estaltzeko praktika, aspaldikoa da. Andrés E. de Mañaricúa historialariak Begoñako Andra Maria bere lanean Bizkaiko historia espiritualean jasotzen dauenez, ohitura beluenez XIII. mendean hasi zan eta XIV. mendean orokortu zan.
Begoñako Amatxuren kasuan, itxura guztien arabera, irudia XVI. mendearen hasieran hasi zan janzten, garai hatako inbentarioetan jasotako mantuen dohaintzek islatzen daben lez.
Halanda guztiz be, eta ehungintzako tradizino hori aberatsa izan arren, “Jantzien azpian ezkutuan dagoan irudi gotiko originalean datza benetako balio artistikoa”, parrokiatik autortzen daben legez.
Jatorrizko irudia soinekoaren azpian
Ama Birjinak eta Haurrak — amaren ezkerreko hankaren gainean jesarrita — berezko tunika eta mantua janzten dabe jatorrizko eskulturan, urtean zehar gainjartzen jakozan oihalekin zerikusirik ez dabenak. Horri dagokionez, aita Lizarralderen idazkiak jasotzen dauz Mañaricuak. Aita Lizarraldek zehetasunez deskribidu eban irudiaren dekorazino-prozesua: egurraren gainean, igeltsuzko geruza fin batez estalitako arpillera oihal bat jarri zan, eta, ondoren, haren gainean margotu zan. XV. mendean irudia polikromatu eben: urdin argia barruko erroparen agiriko zatientzat, zuria beloarentzat, baltza ulearentzat eta urdin iluna mantuarentzat. XVIII. mendean zehar zaharbarritze ikutu txiki batzuk jaso ebazan.
Denporaren aztarnak
Amatxuren historia ez da gaur egun deigarriak diran hitzaldietatik salbuetsita egon. Tailaren buruaren goikaldea moztu egin eben bere historiako uneren batean, kasko mehe bat jarri ahal izateko, antza danez, koroa solte bati eusteko egokitua. Eskoiko eskua be moztu eutsien, jatorrian lora bati eusten eutsana — halan dokumentetan da oindino XVIII. mendearen bigarren erdian —. Gaur egun, Ama Birjinak sagar bat daroa esku horretan.
Amatxu, mundutik zehar
Begoñako Amabirjinarenganako debozinoa bere bizkaitar jatorriek iradoki leikien baino askoz be urrunago joan da. Euren lurraldetik kanpo ezarri ziran bizkaitarren belaunaldiek Amatxuren ama-babesa ekarri eben, eta gaur egun munduko leku askotan ikus daiteke:
- Gaztelugatxeko Doniene (Bermeo)
- Almaziga (Tenerife)
- Gijon
- Madril
- Florida (Miami)
- Miraflores de la Sierra (Madril)
- Sagunt (Valentzia)
- Naguanagua (Venezuela)
- Bilboko uria (Mexiko)
Azken kasu hori apartekoa da. Debozinoa garai kolonialean iritsi zan Mexikoko herrira, eta gaur egun XVIII. mendeko pintura historiko baten bidez kontserbetan da, Bilbo Hiria Ejidoan zaharbarritua eta zaindua, Viescako udalerrian, Coahuila estaduan (Mexiko). Jatorriz Espainiatik ekarritako mihisea balio kultural handiko pieza da komunidadearentzat, bere sorreraren jatorria marketan dau-eta..
